|

Nuk mund të ketë punë krijuese pa njohur psikologjinë e nxënësve

Pedagogji

Nga Bashkim Saliasi (Dobrusha)

Bashkim Saliasi

Nuk mund të ketë punë krijuese pa njohur psikologjinë e nxënësve

Realizimi i detyrave në fushën e arsimit kërkon nga teoria dhe praktika e të mësuarit përsosjen e gjithë komponentëve të procesit mësimor dhe edukativ, të përmbajtjes, formave dhe metodave të mësimëdhënies, rritjen e rendimentit dhe të efektivitetit të mësimit dhe të edukimit, përmirësimin rrënjësor të metodave të mësimdhënies, fuqizimin e bazës material didaktike.

Në kuadrin e gjetjeve të rrugëve të reja të lëmë mënjanë tradicionalizmin e formalizmin në mësim. Në teorinë dhe praktikën pedagogjike prapambetja shikohet si një dukuri e përkohshme për shkollën, me pasoja negative për shoqërinë në tërësi dhe personalitetin e nxënësit në veçanti.

Problem i përparimit e, sidomos niveli i cilësisë së dijeve të nxënësve ka qenë dhe është dhe sot në ditët tona një problem për shkollën në kuadrin e ndryshimeve të njëpasnjëshme që po pëson ajo.

Nxënësit mbetës bëhen shqetësues për shkollën, prishin qetësinë në mësim, bëhen, siç shprehen disa mësues “të vështirë” ose “problematik”, humbasin interesin për mësimin e shkollën, kënaqen me pak, dhe rendimenti i tyre është i dobët.

Po e ilustrojë me një shëmbull nga përvoja e punës sime. Në klasën e pestë “d” jepja lëndën e Dituri Natyrës. Në punën me grupe shoh që tre nxënës ishin shumë indifferent dhe tre orët e para nuk kryen as një detyrë.

Në orën e katërt, mbasi mbarova punën pak më herët me lëndën e re kalova klasën në punë të pavarur dhe ju kushtova këtyre tre nxënësve. Këta nxënës ishin përsëritës në fillore dhe të lënë pas dore. Kur fillova të merrem me ta, nxënësit e klasës m’u drejtuan dhe më thanë: -“Nuk dinë ata, o mësues, mos u merr me ta”!.

Por, pas dhjetë orësh mësimi, këta nxënës arritën të marrin dhe gjashtën e shtatën. Prapambetja është kryesisht një dukuri e përkohshme që lidhet me shkaqe të ndryshme. Nxënësit e prapambetur në mësime gabimisht trajtohen si të “trashë”, “të vështirë”, “me aftësi të kufizuara”, “problematikë” në sjellje etj.

Ne mësuesit që njohim psikologjinë dhe pedagogjinë e fëmijëve, biem pre e lënies pas dore të këtij kontigjenti. Pa analizuar thellë shkaqet objective dhe subjective të këtyre dukurive që kanë të bëjnë më një tërësi faktorësh psikologjik, pedagogjik, fiziologjikë dhe social, me veprim të përhershëm dhe të përkohshëm, të drejtëpërdrejtë dhe të tërthortë.

Për njohjen dhe studimin e tyre, krahas metodave të njohura: vrojtimi, biseda, anketimi me nxënës dhe prindër, është e domosdoshme të përdoret dhe metoda e psikodiagnostikimit shkollor. Kjo metodë përfshin diagnozën psikologjike të fëmijës, evidentimin e veçorive psikologjike që kanë të bëjnë, në radhë të parë, me proceset njohëse (ndijimet e perceptimet, vëmendjen dhe kujtesën, të mësuarit dhe të folurit) me proceset emocionale e volitive, me temperamentin dhe karakterin dhe “simptomologjinë” si element i psiko-diagnostikimit që përfhsin studimin e sjelljen e nxënësit, qëndrimin në mësim, interesin për dijen, motivet, prirjet dhe aftësitë e tij.

Për të përcaktuar shkaqet e prapambetjes që kushtëzohen nga personaliteti i nxënësit, është e domosdoshme, të studiohet, nga cili kompleks i cilësive individuale psikike varet mossuksesi në mësime: aftësi të pakta, tempi i ngadaltë,, mungesa e zellit për të mësuar, veçoritë e proceseve psikike njohëse etj.

Po jus jell përsëri një shëmbull që ndesha te klasa tjetër e pestë “c”. një nxënës nuk ishte i përqendruar gjatë shpjegimit të lëndës së re. më është bërë zakon dhe kalojë klasën me një ushtrim të thjeshtë zbavitës në funksion të temës dhe ngrita Ervisin që të riprodhonte figurën që unë kisha vizatuar në dërrasë.

Si gjithmonë nxënësit i lejojë që të shfaqin mendime gjatë zhvillimit të orës së mësimit. –“Ervisi figurat i bënë shumë bukur, o mësues, -më thotë një nxënëse, -por nuk di të shkruaj mirë.

Ky nxënës ishte lënë në harresë dhe dashje pa dashje ishte kthyer në një braktisës të fshehtë. Fillova të punojë me të. Shpesh vinte pa detyra, por unë vijoja të punoja me durim me të. Kur e pa se po tregoja kujdes dhe një ditë arriti dhe mori dhe notën “gjashtë”, pashë se u gëzua dhe i shkëlqyen sytë.

-Po notën “shtatë”, a mund të arrijë ta marr unë, o mësues? –m’u drejtua.

-Po të punosh merr jo vetëm shtatë, por edhe tetë dhe nëntë, iu përgjigja.

Në fund të vitit Ervisi arriti notën shtatë. Kuptohet që me një nxënës të tillë duhet punuar me shumë kujdes, pa ngutje, të aktivizohet vazhdimisht dhe të nxitet e stimulohet. Këtu mendojmë, është sekreti i punës dhe rezultati që kërkojmë të arrijmë.

Nëxënësit me prapambetje kryesisht karakterizohen nga vëmendja e dobët. Nxënësit, tek të cilët predominon procesi i nxitjes, punojnë më shpejt, por janë të paqëndrueshëm, shpesh tërhiqen pas gjërave të parëndësishme, në kryerjen e detyrave dhe bëjnë mjaftë gabime që në të shumtën e rasteve nuk i vënë re. te fëmijët që predominon procesi i frenimit, treguesit e përparimit në mësime janë më të ulët, ata karakterizohen nga një vëmendje e paqëndrueshme dhe nga intesiteti i dobët i punës mendore.

Në përputhje me këto veçori, këta nxënës i klasifikojmë sit ë kategorisë së parë. Duhet pasur parasysh që të krijohen kushte të përshtatshme për një punë të pavarur të vazhdueshme, me variacione, me situate problemore dhe të aftësohen për të bërë vetëkontroll.

Nxënësit e kategorisë së dytë, te të cilët predominon procesi i frenimit duhet t’u jepet më shumë kohë për të kryer detyrat. Këta nxëxës nuk duhet t’i ngutim, dhe vëllimi i detyrave në krahasim me të tjerët të jetë më i paktë, dhe të mos lihet në harresë, por të stimulohen dhe të nxiten vazhdimisht duke i vënë në dukje arritjet.

Vëzhgimet tregojnë se në fillim prapambetja jo vetëm nuk kuptohet, por as ndihet nga nxënësit. Kjo lidhet dhe nga paaftësitë e tyre për vetëkontroll. Çdo fëmijë hynë në shkollë jo vetëm që mos mbetet, por të jetë edhe më i miri i klasës. Por e vërteta me të cilin ai ndeshet si dhe vlerësimet e mësuesit, ose e forcojnë ose e dobësojnë këtë mendim. Tek këta fëmijë fillon të lindë gjendja e sforcuar nervore, që shumë shpejtë mund të shoqërohet me indiferentizëm ndaj vlerësimit negative që i bëhet.

Prapambetja e gjatë në mësime dhe mbetja në klasë shkaktojnë te nxënësit trauma psikike, lindin pasiguri në forcat e veta dhe, në këtë mënyrë vështirësojnë edhe më tepër procesin e të mësuarit.

Në aspektin psikologjik-shoqëror nuk ka më të rëndë për personalitetin e nxënësit kur zë prapambetja-prapambetjen dhe ai në fund të vitit del mbetës.

Akoma më keq kur nxënësi bëhet përsëritës për herë të dytë ose të tretë. Mendojmë se nuk ka nxënës “budallenjë”, por pa dashje ata i bëjmë të atillë ne mësuesit që punojmë me ta. Nuk mund të ketë punë krijuese pa njohjen e psikologjisë së nxënësve.



Related posts

MËRGIMTARËT TANË JANË PJESË E PANDASHME E HISTORISË DHE KULT...
Manifestim solidarizimi për ish të përndjekurit para OKB-s
”MIKROFONI I KRISTALT” NË PESËVJETORIN E PAVARËSISË SË KOSOV...
Komedija e parë Shqiptaro Amerikane “Mike Boy” shfaqet në Ti...

1 Comment for “Nuk mund të ketë punë krijuese pa njohur psikologjinë e nxënësve”

  1. Vertet kjo eshte e neveritshme, kure degjoje gjithfare mendimesh
    —————————————————————————————
    per procesin mesimore (…).
    —————————————-

    …C’do gje e ka koken te lidhur ne procest e ligjev te natyres, sepse,
    edhe ne vete jemi nje fije e flokut ne kete gjithesi, ose thene me mire ne li-
    gjiet e natyres: “C’do qenje e gjalle, eshte vetem nje bakterje, pere dallim qe
    bakterja se shifet dhe eshte gjalles qe se ndrrone formen, (vdes). Kure di-
    skutohet per arsimin ne menyre personale kushdo qe eshte ai, eshte me keqe
    se nje HIQE. Se ai ose ajo, eshte ne kuptimin natyrore dhe filozofike ne kra-
    hasim me natyren: Njera prej tri sferav te qiellit….S’mundet me qene “zevend-
    suese e tri sferav”. Ose, eshte njera prej tri llojev te tokes….Por kurre s’mun-
    de te “zevendesoi tri llojet e tokes”. Mundet me qene njera pre tri llojev te le-
    kures…por jo “zevences i te trijav”. Se epiderma e lekures eshte epiderme,
    qe ka per ndryshim ne perbarje me ekzodermen dhe keto te dyja me mezo-
    dermen.Mire duhet kuptuar se mos te lejome qe te fillojme filozofi te cuditur.
    Pra, nje strategji ose opcion per arsimin, s’munde te jete me “trishtersat e
    qiellit, trishtersat e tokes, dhe trishtersat e lkures se gjallesav”. Jo. Dhuntia e
    ntyres i ka krijuar vece- e veqe…pere procese te veqanta me nje rezultate te
    perbashket. Kurse ne japim mendime te vecanta, shume “decicive”, pa hulum-
    tuar kombinim me te tjeret, dhe, (me e keqja dhe skandalozja), s’merre per-
    siper: 1. Te hulumtimet e bera ketue e atje, per kace muje e vite…Garantoje
    per kete ose ate rezultat. kete, se bene nje i vetmi pedagoge dhe minister i
    arsimit, ose kushdo tjeter. Dhe, qe shofim ketu: Shofim nje “trekendesh me
    brinje te ndryshem mendimesh”. Ose, Partner kure njer ska aftesi me linde.
    2. Dihet se natyra i ka karijuar edhe njerzit, ne kete raste femite ne tri shtresa
    sice si qellin, token, dhe lekuren…! Pra, C’duhet t’i dim qysh ne fillim te para-
    shkolloreve se cilet femi na qenkan ne grupin e ekstraverdav, qe dallimi eshte
    gati si dita e nata me indraverta, dhe, te koordinojme me natyren se “buka e
    misrit ka dallim pre bukes se grurit dhe ajo buke e grurit qe eshte pogace, ka
    dallim prej asj normale prej grurit dhe dallimi i pogaqes pre misri ka dalim mire.
    3. Si duhet punuar me keta femi dhe si duhet me grupin e mesem, qe rezul-
    tojne njemi metoda.
    4. vertete e neveritshem kure pedagoget si perfillin rregullat e natyres dhe
    dhuntit natyrore nga “Mjeshtri i natyres-gjithesise”.
    Kjo na ka pruar ne paragun e “hiqit, per hiqin, sillu rrethe hiqit”.
    ———————————————————————————-
    Per kete, kushe eshte fajtor: Baca Adem, Kadare, Qosj, Salih Berisha prej
    politikes, (se te tjeret ja kan gjete “fundin dituris dhe s’po dine qe me
    me bere me te se kan teper…?!?”). Kete pjese te fajit e kan edhe pedagoge
    e gazetar dhe ne vecanti ministrit e kultures, gazetare te lidhur drete-pere-
    drete me zhvillimin e procesit te arsimit, mbare shoqerija civile dhe krejte
    populli.
    ————————————————————————————————–
    Sa here e kame kerkuar ne FB- dhe ju kame shkruar ministrive
    te arsimit: S’paku ne c’do fillim te vitit shkollor; orgonizoni nje seminar te dy
    shtetet me date dhe vende te caktuar dhe me temen: “Gershetimi i mendi-
    mev ne procesin mesimore”. T’i qe done te jeshe pjesemarrs, lajmrohu me
    temen per diskutim dhe sa minuta ju duhen per paraqitjen e mendimit te
    juaj. Keshtu, “bleta shqiptare qe ka shetitur neper te gjitha lulat e botes, do
    kthehet ne koshiqe per te leshuar mjaltin”. Pra, zotri Baca Adem dhe ju te
    tjer…?. Ose bene kete se eshte mendim i qelluar….Ose thoni haptas: “me
    te mencur si ka bota se sa ne qe jemi ne qytyk…?!”. Ose me thuni: “mbylle,
    e mos harxho energji ne FB-ne dhe gazeta…!. S’paku, njeren thuane dhe jo
    as njeren dhe as tjeteren. Thuane njeren, se, “S’ka shtepi pa dere”.
    ——————————————————————————————————
    Une, nje po ju them, (edhe ate nese botohet ky artikull ne kete gazete dhe ne
    FB-ne). Pa nje orgonizim te nje seminari te keti lloji s’paku nje here ne vit; Mos
    pritni tjeter zhvillim pervece narkomani e kriminalitet,kvantitet dhe jo kvalitet…
    I madhi Kadare e baca Adem…Kapne per dore Qsen dhe merrni “dy thase…
    ndani grurin prej kokolit”. Nese e beni kete. kerkone Halim Hysenin (profesor
    i imi ne Ferizj i psikologjis; dhe, Rahmi Tuden, logjike-filozofi, se keta te dy,
    ju ndihmojne per kokrrat e “grurit dhe te kokolit qe t’i qitni ne thaste e vete”.
    Nese se beni keshtu: Notoni ne korrupcion, narkomani, papunsi, (tjerat i
    dini me mire se une se jini ne vende). Nje gje s’po e kuptoje: Rezhimi monist,
    na ka qite “terrin e pulav syve”, deshtem ose s’deshtem. Por, sot, s’po e ku-
    ptoje: Kushe po ju qete terrin e pulav syve (…?!). ma thuani.
    ——————————————————————————————————
    Mendimi i ime eshte: heret a vone do punoje intelegjenca e mirefillte.
    ——————————————————————————————–
    Nese e kam keqe. Ma thuni se e ke kekqe. Nese e kame mire. Bene kshtu.
    Nese e beni keshtu dhe e caktoni keshtu: Mua ne kete seminiare me duet
    t’i mi rezervoni 6-ore, pa nderhyrje, kure te fillojne replikat, duhen edhe 6-te,
    tjera. Nese jo. Jeni “nje makin ” porodhuese e narkomanis, korrupcionit, du-
    hanxhive, kafexhive, matrapazlleceve te tjera, edhe ju e dini me mire se sa
    une: Korrupcion e narkoman…duhanpirs e rakixhi, matrapaze e faqezi, esh-
    te sot plote e per plote bota. Sa e sa vite me pare. Ne FB-ne dhe drejte-per-
    se drejte me shume fjale dhe me pake fjale: 40-50% (per-qinde) mesimi ne
    shkolla eshte retorik. A do besojme ne Platonin apo ne Makarenkon apo ne
    Pestalocin apo ner Rusojne apo ne kende (…?!). Rezultati po shifet: pa i mb-
    ledhe “tripale qelle, tripale toke, tripale lekur”, zberthyer keto ne trpalesh koka
    te njerzeve qe dikush e ka bagazhin plote e dikush me pake, por kur te beh-
    ne bashke, bjene bolle e sa te duash. Jini kryepleqet e kombit Baca Adem
    dhe Kadare. Kete barre nese e hiqni ju, nuk po jav hjekin ekspertet evropjane
    dhe boterore me kende te bisedoshe. Por, e dini se nuk ja fale kurre nane-
    lokja qe ju ka dhen gji…Kurre nuk jav fale: “Oj Shqiperi e mjera shqiperi”.
    Ne te gjithat librat e historis te shkruara nga J. Buxhovi: Ne c’do kuvende dhe
    ne c’do betej. Ne c’do skut dhe ne c’do skaj te atdheut, kan prire burra te
    fjales dhe te pendes, te vendit dhe te kuvendit. Te luftes dhe te pushkes.Ve-
    tem keshtu na njehe bote. Me prisa korrupcar dhe hoxhallar (…). Me koke ne
    hi dje, me koke ne hi sot, me koke ne hi neser. Adem Demaci, kerrcit ne
    dere Ismajl Kadares.

Leave a Reply





Archive